Przemowienia dr TADEUSZA V. GROMADY
po otrzymaniu zaszczytnej nagrody Ambasadora Polskiej Kultury
w Ameryce przyznanej 15 lipca 2000 przez Konwencje Narodowa
w Williamsburg, Virginia

Address delivered by dr. Thaddeus V. Gromada after receiving the distinguished service award by the American Council for Polish culture on July 15, 2000 during the National Convention in Williamsburg, Virginia

    I am deeply honored by this ACPC Award and accept it with profound gratitude and a sense of humility. It is always good to know that my fellow Polish Americans appreciate the work that I have done in the Polonia vineyards over the last several decades. I have a very high regard for the ACPC as one of the pillars of today’s Polonia. You have a long and proud history and tradition. :You are no „slomiany ogien” (straw fire). So I congratulate the leaders and members of the ACPC for the great work you have done over the half century and I am sure that this work will continue into the next century and into the next millennium.
Permit to share with you a few thoughts about the future of the Polish American community.. In just a few years in 2004, we will be commemorating the 150 th anniversary of the establishment of the Polish settlement of Panna Maria, near San Antonio, Texas, by one hundred fifty Silesian Poles, which began the mass immigration of Poles to the United States. Today, almost a century and half later, Polish Americans constitute one of the largest of the „unmeltable ethnic groups” in pluralistic America. We will have to wait for the final 2000 census figures, but in 1990 there were over 10 million Americans who claimed Polish ancestry.
Polonia, however, is far from being a homogeneous, united group. On the contrary, it is a rather diverse group. The largest segment of Polonia are descendants of approximately two million immigrants who came to the United States between the middle of the 19″ century and the First World War in 1914. These immigrants were largely poor, rural, Catholic people who were not immigrating from a free, independent Poland but rather from one of the three partitioned areas subjected to foreign, imperial rule. The children, grand children and even great grandchildren of these immigrants consider themselves Americans of Polish descent and for the most part no longer speak Polish. Nevertheless, they are conscious of their Polish identity and ethnicity.

Immediately following the tragedy of World War II, there was an influx of tens of thousands Poles, displaced persons, ex-soldiers who refused to return to a Communist dominated Poland and were received in our country as refugees. This was followed by a smaller immigration from Poland in the 1960’s and 1970’s (sometimes legal and not so legal) and finally the so called „Solidarity” immigration of the 1980’s connected with the dramatic events of the 1980’s and the martial law crackdown. Many of these latecomers regard themselves as Poles living in the United States and are sometimes reluctant to consider themselves a part of Polonia, since in their estimation the term „Polonia” is pejorative. So, today’s Polonia contains groups that difffer in many ways. There are class, generational, lifestyle, educational differences that often cause misunderstandings and difficulties within the Polish community. This is why I have recently advocated in the „Kurier Plus” (a Polish language weekly in New York City) the need to begin a systematic dialogue withing Polonia. This dialogue should be bilingual, that is in both Polish and English, so as not to exclude anyone or give anyone an unfair ad-vantage. Representatives of each part of Polonia should meet face to face from time to time, in order to get to know each other better; to better understand each other’s concerns and aspirations.

Each side should learn to tolerate and respect each other despite our differences. After all, we do share the same 1000 year old Polish heritage and need each other very much whether we realize it or not.
The highest priority for all Polish Americans should be cultural maintenance in order to assure our survival as a distinct cultural group in America’s pluralistic society. This is what ACPC is doing by promoting Polish culture in America. The future of Polonia will depend on the quality of our leadership and our ability to communicate with each other so that we can create a large, effective national network, ready to cooperate and act on issues that concern us. The new technology that gave us the internet and e- mail can be of great help to us. It has been important to us at the Polish Institute.

We should be willing to be open minded and not fear change, re-orientation, or re-organization. To meet the challenges of today and begin a renewal within our community, it will be more important than ever for Polish Americans to generously support their leading national cultural institutions like the ACPC, like the Polish Institute of Arts and Sciences of America (PIASA) like the Kosciuszko Foundation, like the Polish American Historical Association, etc. If we are to succeed we will also have to go to our roots, to the land of our ancestors, to Poland. Thank God, Poland is now not only free and independent, but is an ally of the United States after being admitted to NATO. So this will be much easier because ideological and political barriers of the Cold War have been removed.

I am happy to report some very good news as far as the Polish Institute and Poland are concerned. Both Academies, „Polska Akademia Nauk” (PAN) in Warsaw and the „Polska Akademia Umiejetnosci” (PAU) in Krakow as well as „Naczelna Dyrekcja Archiwow Panstwowych” (Poland’s National Archives) have signed formal agreements with PIASA, that make possible mutually beneficial scholarly and cultural cooperation. These are not mere pieces of paper. We have already had joint publications and meetings. Furthermore, PAN and Poland’s National Archives have sent us a professional Visiting Archivist (Stanislaw Flis from Gdansk State Archives) at their expense who has been working with us for over a year.
Together, with our staff, the Polish archivist has improved the organizations of PIASA’s archives and helped to create an Archival Info-rmation Center on our website which has become a important tool for re-searchers in Polish studies. Just a month ago, in mid-June 2000, the Polish Institute organized its 58 th Annual „Back to Our Roots” Meeting, in Krakow, Poland, in cooperation with the Jagiellonian University and the Polska Akademia Umiejetnosci. It turned out to be a phenomenal success which received much attention from the Polish media. So much in the future will depend on our energy, resources and ingenuity to take advantage of the great opportunities that are opening up to us in Poland.

There are good reasons, therefore, to look optimistically to the future. After the tragic and difficult 20th century which witnessed the defeat of the two great evils, Nazism and Communism, a new and better age will be inaugurated in the next century and in the next millennium. Polish Americans and other Euro-ethnic Americans who continue to have cultural ties with their original homelands, are destined according to my great mentor, the Polish historian Oskar Halecki, to play a significant role in promoting an even greater unity within Western Judeo Christian Civilization. Halecki envisioned a unity that would result in the construction of an Euro-American Trans-Atlantic community which will be faithful to its Christian Humanistic heritage.

Przemowienia dr TADEUSZA V. GROMADY
po otrzymaniu zaszczytnej nagrody
Ambasadora Polskiej Kultury w Ameryce przyznanej 15 lipca 2000 przez Konwencje Narodowa w Williamsburg, Virginia

    Czuje sie bardzo zaszczycony przyznana mi nagroda ACPC i przyjmuje ja z gleboka wdziecznoscia i pokora. Zawsze milo jest wiedziec, ze moi wspóltowarzysze – polscy Amerykanie doceniaja moja prace w „polonijnej winnicy”, której poswiecilem sie przez kilka ostatnich dekad. Darze ogromnym szcunkiem ACPC, które uwazam za jeden z glównych filarów dzisiejszej Polonii. Macie dluga, wspaniala historie i tradycje, nie jestescie „slomianym ogniem”. Gratuluje przywódcom i czlonkom ACPC doskonalej pracy, która wykonaliscie przez ostatnie pól wieku i jestem pewny, ze bedzie ona kontynuowana w nastepnym stuleciu i nowym tysiacleciu.

Pozwole sobie podzielic sie z Wami kilkoma myslami dotyczacymi przyszlosci polsko-amerykanskiej spolecznosci. Za kilka lat w 2004 roku bedziemy obchodzic 150 rocznice zalozenia polskiej osady Panna Maria w Teksa-sie przez 150 polskich Slazaków, która zapoczatkowala masowa imigracje Polaków do U.S.A. Dzisiaj, prawie 150 lat pózniej, Amerykanie polskiego pochodzenia stanowia jedna z najwiekszych zjednoczonych grup etnicznych w wielonarodowosciowej Ameryce. Musimy poczekac na koncowe podsumowanie Censusu 2000, ale w 1990 roku bylo okolo 10 milionów Amerykanów polskiego pochodzenia.
Polonii jest jednak jeszcze daleko do stworzenia jednorodnej, zjednoczonej grupy. Wprost przeciwnie jest niespójna.
Najwieksza czesc Polonii stanowia potomkowie okolo 2 milionów imigrantów, którzy przybyli do Stanów Zjednoczonych miedzy polowa XIX wieku, a I wojna swiatowa w 1914 roku. Ci imigranci byli przewaznie katolikami, ludzmi biednymi, zwykle pochodzacymi ze wsi, którzy nie imigrowali z wolnej, niepodleglej Polski, ale raczej z jednej z trzech czesci rozbitego kraju, podporzadkowanej obcej wladzy rzadzacej. Dzieci, wnuki, a nawet prawnuki tych imigrantów, uwazaja sie za Amerykanów majacych polskich przodków. Wieksza czesc z nich nie mówi juz po polsku. Mimo wszystko sa oni swiadomi swojej polskiej tozsamosci i pocho-dzenia.
Bezposrednio po tragedii II wojny swiatowej, mial miejsce naplyw dziesiatek tysiecy Polaków, uchodzców, bylych zolnierzy, którzy odrzucili powrót do zdominowanej przez komunistów Polski i tu, w naszym kraju, znalezli azyl. W latach szescdziesiatych i siedemdziesiatych nastapila mniejsza imigracja z Polski (legalna i nie legalna), a ostatnia nazwana imigracja „solidarnosciowa” zwiazana byla z dramatycznymi wydarzeniami z lat osiemdziesiatych i wprowadzeniem stanu wojennego w Polsce.
Wielu z tych, którzy wtedy przybyli uwaza sie za Polaków mieszkajacych w U.S.A. i niechetni sa traktowaniu ich jako czesci Polonii, poniewaz ich ocena terminu „Polonia” jest pejoratywna. Dzisiaj wiec Polonia sklada sie z grup, które wiele rózni. Sa to róznice klasowe, pokoleniowe, zwiazane ze stylem zycia czy wyksztalceniem, które czesto powoduja nieporozumienia i trudnosci wewnatrz polonijnej spolecznosci. Dlatego ostatnio wystepowalem na lamach „Kuriera Plus” (polskojezyczny tygodnik w Nowym Jorku) nawolujac do rozpoczecia systematycznego dialogu wewnatrz Polonii.
Ten dialog powinien byc dwujezyczny, polsko-angielski, nie wykluczajac nikogo i nie dajac nikomu niesprawiedliwej przewagi. Reprezentanci kazdej czesci Polonii powinni spotkac sie od czasu do czasu twarza w twarz w zamiarze lepszego wzajemnego poznania sie, lepszego zrozumienia trosk i aspiracji kazdego z nas. Kazda ze stron powinna nauczyc sie tolerancji i respektowania drugiej mimo naszych róznic. Ostatecznie dzielimy to samo 1000 letnie dziedzictwo polskie i bardzo potrzebujemy sie nawzajem czy uswiadamiamy to sobie czy nie.
Najwiekszym priorytetem dla wszystkich polskich Amerykanów powinno byc podtrzymywanie kultury, by zapewnic nasze przetrwanie jako wyraYnej grupy kulturowej w amerykanskim pluralistycznym spoleczenstwie. To jest to, co ACPC robi promujac polska kulture w Ameryce. Przyszlosc Polonii bedzie zalezec od umiejetnosci naszych przywódców i naszych zdolnosci komunikowania sie miedzy soba, bo tylko w ten sposób mozemy stworzyc wielka, efektywna narodowa siec, gotowa do wspólpracy i reagowania na nurtujace nas sprawy. Nowe mozliwosci technologiczne, które daly nam internet i poczte elektroniczna moga byc bardzo nam pomocne. Jest to dla nas, w Polskim Instytucie, wazne.
Musimy chciec byc otwarci nie obawiajac sie zmian, reorientacji czy reorganizacji. By sprostac wyzwaniom dnia dzisiejszego, rozpoczac odswiezenie i odnowienie wewnatrz naszej spolecznosci, bedzie wazniejsze niz kiedykolwiek dla Amerykanów polskiego pochodzenia wspierac glówne kulturalne narodowe instytucje jak ACPC, Polski Instytut Nauki i Sztuki w Ameryce, Fundacje Kosciuszkowska, Polsko-Amerykanskie Towarzystwo Historyczne itp. By osiagnac sukces musimy siegnac do naszych korzeni, do ziemi naszych przodków, do Polski. Dzieki Bogu Polska jest teraz nie tylko wolna, ale i niepodlegla; jest sprzymierzencem Stanów Zjednoczonych od momentu wlaczenia do NATO. Bedzie to latwiejsze, poniewaz ideologiczne i polityczne bariery „zimnej wojny” zostaly usuniete.
Jestem szczesliwy podajac kilka bardzo dobrych wiadomosci laczacych Polski Instytut i Polske. Obydwie uczelnie: Polska Akademia Nauk w Warszawie i Polska Akademia Umiejetnosci w Krakowie oraz Polska Naczelna Dyrekcja Archiwów Panstwowych podpisaly formalne porozumienie z Polskim Instytutem Sztuki i Nauki w Ameryce stwarzajace mozliwosc wzajemnej, pozytecznej naukowej i kulturalnej wspólpracy. To nie sa zwykle kawalki papieru. Mielismy juz wspólne publikacje i spotkania. Co wiecej, PAN i Naczelna Dyrekcja Archiwów Panstwowych wlasnym kosztem przyslala nam profesjonalnego archiwiste (Stanislaw Flis z Gdanskiego Archiwum Wojwódzkiego), który pracowal z nami ponad rok. Razem z naszym personelem polski archiwista udoskonalil organizacje archiwów Polskiego Instytutu i pomógl stworzyc Archiwalne Centrum Informacyjne na naszej stronie internetowej (, która stala sie waznym narzedziem dla badaczy kultury polskiej.
W polowie czerwca 2000 Polski Instytut organizowal 58 coroczne spotkanie „Powrót do Korzeni” w Polsce, w Krakowie we wspólpracy z Uniwersytetem Jagielonskim i Polska Akademia Umiejetnosci. Bylo ono ogromnym sukcesem, który zwrócil uwage polskich mediów. Tak wiele w przyszlosci zalezec bedzie od naszej energii, zaradnosci i pomyslowosci w wykorzystaniu swietnych mozliwosci, które otwieraja sie dla nas w Polsce.
Mamy wiec dobre powody, by móc optymistycznie spojrzec w przyszlosc. Po tragicznym i trudnym 20 wieku, który byl swiadkiem porazki dwóch wielkich Yródel zla, nazizmu i komunizmu, nowe i lepsze czasy rozpoczna nastepny wiek w nowym tysiacleciu. Polscy Amerykanie i europejsko-etniczni Amerykanie, którzy utrzymuja kulturowe wiezi z krajem ich pochodzenia, sa wybrani, wedlug mojego wielkiego mentora, polskiego historyka Oskara Haleckiego, do odegrania donioslej roli w promocji, i nawet wiecej, zjednoczeniu Zachodniej Judeo-Chrzescijanskiej Cywilizacji. Halecki mial wizje zjedno-czenia, którego owocem byloby stworzenie w konstrukcji Euro-Amerykanskiej Transatlantyckiej wspólnoty, która bedzie wierna chrzescijansko-humanistycznemu dziedzictwu.

Ten wpis został opublikowany w kategorii celebration, kultura, kultura polska, polityka, polonia, polonia w usa, społeczeństwo, społeczność, usa, wybitni Polacy, święta i oznaczony tagami , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.


Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:


Komentujesz korzystając z konta Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s