Wybrane instytucje amerykanskiego prawa upadlosciowego

Michael H. Traison

Kilkanascie miesiecy temu, zainaugurowal swoja dzialalnosc, pracujacy pod kierownictwem prof. dr hab. Feliksa Zedlera, specjalny zespól ekspertów, którego zadaniem bylo opracowanie projektu nowej ustawy – Prawo upadlosciowe. Patronat merytoryczny nad tym przedsiewzieciem objela, istniejaca w ramach Ministerstwa Sprawiedliwosci, Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego. Niedawno, zespól zakonczyl prace nad projektem nowej ustawy.

Obecnie toczy sie, zakrojona na szeroka skale, dyskusja merytoryczna, dotyczaca ostatecznego ksztaltu nowego prawa. Projekt jest konsultowany ze srodowiskiem naukowym, z organizacjami syndyków i likwidatorów, opiniowany jest takze przez ekspertów z krajów Unii Europejskiej. Trwaja prace nad nadaniem projektowi ostatecznego ksztaltu i skierowaniem go pod obrady Sejmu.

Nie ulega watpliwosci, iz obecnie obowiazujace regulacje, pochodzace z 1934 r., nie sa dostosowane do rzeczywistosci gospodarczo-prawnej, szczególnie w perspektywie wstapienia Polski do Unii Europejskiej. Reforma polskiego prawa upadlosciowego zaklada jego unowoczesnienie m.in. poprzez wprowadzenie nowych rozwiazan czerpiacych z dorobku swiatowej mysli prawniczej.

Niniejszy artykul stanowi przedstawienie pewnych regulacji amerykanskiego prawa upadlosciowego, których zastosowanie, zdaniem autora, mogloby byc rozwazone w dyskusji na temat ksztaltu przyszlego, polskiego prawa w tym zakresie.

Wprowadzenie

Relacje dluznik/wierzyciel nazywane w Stanach Zjedno- czonych systemem upadlosciowym reguluja zagadnienia dotyczace nie tylko potencjalnej „likwidacji” ale i reorganizacji dluznika. Podlegaja one ewolucji od czasów, gdy na tym obszarze obowiazywal system prawny korony angielskiej w ramach zwierzchnictwa Wielkiej Brytanii nad trzynastoma koloniami amerykanskimi. Polegala ona na rezygnacji z dawnych koncepcji, wedle których nalezalo podwazyc stabilnosc i pozycje ekonomiczna dluznika nie splacajacego dlugów. Zamiast zasady „breaking the bench” (dosl. „zlamania lawy roboczej”), która odbierala rzemieslnikowi mozliwosci zarobkowe i przewidywala uwiezienie dluznika, przyjeto za podstawe koncepcje „fresh start” (dosl. „swiezego poczatku”), umozliwiajaca dluznikowi odbudowanie dzialalnosci po ekonomicznym upadku. Pierwotne amerykanskie przepisy upadlosciowe wdrozono pod koniec XIX w. droga ustawy federalnej. Przepisy nastepnie kilkakrotnie nowelizowano na przestrzeni XX w. Ostatnie znaczace zmiany przybraly ksztalt Bankruptcy Reform Act of 1978 (Ustawy o reformie systemu upadlosciowego z 1978 r.), która od wdrozenia doczekala sie juz kilku zmian i nowelizacji. System ten jest praktyczny i ogólnie sprawdza sie w zastosowaniu, choc tkwia w nim pewne niedociagniecia – nieuniknione w kazdej instytucji stworzonej przez ludzi.

Kodeks upadlosciowy Stanów Zjednoczonych (United States Bankruptcy Code) jest oparty na trzech istotnych a zarazem interesujacych z prawnego punktu widzenia zasadach. Sa nimi: windykacja transferów preferencyjnych (Recovery of Preferential Transfers), rewindykacja (Reclamation) oraz nieuczciwe przeniesienie wlasnosci na szkode wierzycieli ( Fraudulent Conveyances).

Transfery preferencyjne

Transfer preferencyjny polega na przeniesieniu w okreslonym czasie tj. przed zlozeniem przez dluznika wniosku o upadlosc, jego aktywów stanowiacych zaplate przedterminowego zobowiazania na rzecz wierzyciela. Transfer preferencyjny winien umozliwic odbiorcy transferu odzyskanie wiekszej wartosci anizeli on otrzymalby w ramach likwidacji i rozdysponowania aktywów nalezacych do dluznika wedlug ustalonego systemu. Warunkiem koniecznym dla zaistnienia transferu prefe rencyjnego jest spelnienie kryteriów, którymi sa:

1. Przeniesienie wartosci przez dluznika. Przedmiotem transferu musza byc wartosci bedace wlasnoscia dluznika. Moze on wystapic w postaci platnosci pienieznej, przeniesienia tytulu wlasnosci, badz przekazania praw do papierów wartosciowych lub innych praw.

2. Dokonanie transferu na konto przyjetego wczesniej zobowiazania, którego termin platnosci minal, gdy dluznik byl niewyplacalny. Transfer musi miec charakter platnosci za zobowiazanie przeterminowane zgodnie z warunkami umowy pomiedzy dluznikiem a odbiorca transferu. Platnosc moze byc sklasyfikowana jako „przeterminowana” na podstawie zapisów umowy pomiedzy stronami jak i praktyk stosowanych, przez strony w wymiarze, w jakim praktyka odbiegala od warunków umowy. Rozpatrujac czy dana platnosc winna byc uwazana za przeterminowana, sad moze równiez uwzglednic warunki i zwyczaje obowiazujace w danym sektorze gospodarki.

3. Spowodowanie przez transfer przekazania na rzecz odbiorcy wartosci wiekszej anizeli wartosc, która bylaby jemu przekazana w ramach likwidacji. Oznacza to, ze transfer ma charakter preferencyjny tylko wtedy, gdy odbiorca uzyskuje wieksza wartosc z powodu bycia „preferowanym”, tzn. faworyzowanym przez dluznika. W sytuacjach gdy zasoby dluznika gwarantuja zaspokojenie roszczen wszystkich wierzycieli w calosci, nie ma podstaw do windykacji wartosci przekazanych w ramach transferów preferencyjnych.

4. Brak zaistnienia sytuacji, w której transfer, choc mial on charakter preferencyjny, jest nie do odzyskania na podstawie przepisów dot. windykacji transferów preferencyjnych. Transferem preferencyjnym nie moze byc platnosc dokonana w przewidzianym czasie na podstawie warunków umowy pomiedzy stronami, zgodnie z praktykami obowiazujacymi miedzy dluznikiem a wierzycielem, lub w sposób normatywny dla danego sektora gospodarki dokonana w ramach normalnej dzialalnosci dluznika i nie majaca znamion transakcji „nadzwyczajnej”. Oznacza to, ze gdy platnosci normalnie dokonywano czekiem, a przedmiotowy transfer przybiera ksztalt przelewu, przekazania czeku potwierdzonego, gotówki lub innych wartosci – które to formy odbiegaja od normalnej praktyki stron – bedzie uznany za preferencyjny pod warunkiem, ze spelnia pozostale wskazane tu kryteria.

Nie moze byc uznany za preferencyjny transfer, w sytuacji gdy transfer ten zaspokaja inne roszczenie wynikajace z niesplaconego kredytu udzielonego dluznikowi po otrzymaniu przez odbiorce transferu preferencyjnego. Jezeli wierzyciel otrzymuje platnosc preferencyjna od dluznika ale na podstawie tej platnosci udziela dluznikowi kredytu w okresie przed wniesieniem o upadlosc i nie otrzymuje platnosci za dodatkowo udzielony kredyt, wierzyciel moze z dodatkowego kredytu uczynic podstawe obrony przed windykacja platnosci preferencyjnej.

Dzialan zmierzajacych do odzyskania aktywów przekazanych w ramach transferu preferencyjnego moze sie podjac dluznik w przypadkach reorganizacji umozliwiajacej dluznikowi zachowanie prawa rozporzadzania swoimi aktywami, syndyk masy upadlosciowej, jesli sprawa dotyczy likwidacji spólki poprzez sprzedaz aktywów badY ustanowiony w ramach reorganizacji spólki syndyk zastepujacy dluznika zachowujacego kontrole nad aktywami. Zdarza sie, ze inicjatorem postepowania zmierzajacego do odzyskania wartosci przeniesionej w ramach transferu preferencyjnego jest komitet wierzycieli zawiazany w ramach postepowania upadlosciowego, prowadzonego w ramach restrukturyzacji. Do windykacji dochodzi wskutek wystosowania pisma zadajacego zwrotu wierzytelnosci. Gdy windykacja droga zwrotu lub kompromisu okazuje sie niemozliwa, moze do niej dojsc za sprawa postepowania prowadzonego przed Sadem upadlosciowym. Przedmiotowa sprawa musi byc wniesiona w ciagu dwóch lat od zlozenia wniosku o upadlosc.

W ramach postepowania prowadzonego przed sadem upadlosciowym, moze powstac problem niewyplacalnosci dluznika w chwili dokonania transferu preferencyjnego. Niewyplacalnosc taka moze miec charakter bilansowy w sytuacji, gdy zobowiazania przewyzszaja aktywa, lub charakter biezacy, gdy dluznik traci mozliwosc zaspakajania platnosci w chwili, gdy staja sie one wymagalne.

Koncepcja windykacji wartosci transferowanych preferencyjnie jest skutkiem ogólnej zasady dazenia do równego rozdysponowania aktywów dluznika na jego wierzycieli oraz zalozenia, ze dluznik (bedac swiadomy trudnej sytuacji swojego przedsiebiorstwa i niedoboru srodków powodujacego tylko czesciowe zaspokojenie roszczen wierzycieli w ramach likwidacji lub reorganizacji) swiadomie i z róznych powodów faworyzuje lub preferuje wybranych wierzycieli. Faworyzowanie moze wynikac zarówno ze spoufalenia czy powinowactwa z wierzycielem lub z faktu, ze dany wierzyciel moze okazac sie potrzebnym w przyszlej dzialalnosci dluznika. Zgodnie z ustawa, transfery do których dochodzi na 90 dni przed zlozeniem wniosku o upadlosc podlegaja badaniu pod tym katem przez wierzyciela. Okres ten zostal rozszerzony do jednego roku dla transferów na rzecz podmiotów, wobec których istnieje przypuszczenie spoufalenia z dluznikiem.

Rewindykacja

Zarówno ustawodawstwo poszczególnych stanów jak i Kodeks upadlosciowy Stanów Zjednoczonych – poza przepisami dotyczacymi upadlosci w scislym znaczeniu tego slowa – zawieraja równiez przepisy umozliwiajace rewindykacje towarów sprzedanych i dostarczonych dluznikowi w konkretnym okresie przed wniesieniem o upadlosc o ile w tym okresie dluznik byl niewyplacalny. Wedlug tej koncepcji sprzedawca/wierzyciel zyskuje silniejsza pozycje i wyzsza priorytetowosc ponad ta normalnie nadawana wierzycielom nie posiadajacym zabezpieczenia, jesli jest w stanie wykazac, ze towary sprzedane dluznikowi pozostaja w posiadaniu dluznika i zostaly dostarczone nie dalej jak 10 dni przed wystawieniem „zadania rewindykacji” przez sprzedawce/wierzyciela.

Wedlug ogólnych zasad rewindykacji niektórzy dostawcy zasluguja na specjalne traktowanie z powodu mozliwosci znalezienia sie w sytuacji zaskakujacej, wynikajacej z stosunkowo krótkiego okresu niewyplacalnosci dluznika.

W sytuacjach gdy dluznik wydal pismo stwierdzajace swoja niewyplacalnosc, okres dziesieciodniowy przedluza sie do trzydziestu dni (wszystkich towarów dostarczonych w tym czasie) przed wniesieniem wniosku o upadlosc. Zasady te moga byc stosowane zarówno w ramach jak i poza postepowaniem upadlosciowym. Jesli towar pozostaje w posiadaniu dluznika w chwili wystawienia zadania rewindykacji i dochodzi do jego upadlosci, towar moze nie wrócic do sprzedawcy, ale wierzyciel zadajacy zwrotu moze zyskac status uprzywilejowany, stawiajacy jego roszczenie przed roszczeniami pozostalych wierzycieli z wylaczeniem roszczen zabezpieczonych. Gdy do wniesienia o upadlosc dochodzi w ciagu dziesieciu dni po dostawie, dostawca/wierzyciel dazacy do odzyskania towaru otrzymuje dodatkowe dziesiec dni na wydanie swojego zadania rewindykacji.

Nieuczciwe przeniesienie

Ogólna zasada odzyskania nieuczciwie przeniesionych aktywów ma zastosowanie zarówno w ramach postepowania upadlosciowego jak i poza nim. Zasada pochodzi z Ustaw Elzbietanskich, czyli angielskiego prawa okresu sredniowiecza, i dotyczy przeniesien dokonywanych przez dluznika na rzecz innej strony, w zamian za które dluznik nie otrzymuje zaplaty. Jesli dluznik bedac niewyplacalnym dokonal transferu wartosci na rzecz osoby trzeciej nie otrzymujac w zamian za to zadnej zaplaty, wartosc jest do odzyskania jako nieuczciwie przeniesiona. Ogólne prawodawstwo co najmniej dwóch stanów w Stanach Zjednoczonych wspomina o nieuczciwych przeniesieniach. Ponadto Kodeks upadlosciowy Stanów Zjednoczonych w dwóch artykulach przewiduje stosowne srodki zaradcze.

Nieuczciwego przeniesienia mozna równiez sie dopatrywac w sytuacjach, gdy dluznik placi wiecej za zakup anizeli otrzymuje w postaci wartosci zwrotnej. Jest to kolejna koncepcja, która dazy do odzyskania aktywów dluznika celem ich bardziej sprawiedliwego rozdysponowania na wszystkich wierzycieli. ______________________________
Autor jest wspólnikiem
w kancelarii Miller, Canfield,
Paddock & Stone z siedzibe w Detroit
i biurami w Gdyni, Warszawie i Katowicach


Hightlights
of American Bankruptcy

 

INTRODUCTION

The American system of debtor/creditor relations (loosely referred to as Bankruptcy, although not in its strict meaning of a liquidation but also including reorganization) has evolved from the laws of England, which applied when the American colonies were un-der British rule.

The old concepts of the past which called for the economic disruption of the debtor who failed to pay debts were not adopted. Rather than „breaking the bench”, destroying the workman’s ability to make a living or imprisoning the debtor, the basic concept adopted was the „fresh start”, allowing debtors to recover from economic tragedy. The first American Bankruptcy laws were enacted as federal legislation, as opposed to „state-by-state legislation” in the latter part of the 19th Century, and went through revisions a few times during the 20th Century. The most recent major overhaul of the system was the Bankruptcy Reform Act of 1978, which has been amended and modified in some of its aspects several times since then. The system is practical and generally works well, although it has its imperfections. Three of the most interesting and important concepts of the United States Bankruptcy Code are those of Recovery of Preferential Transfers, Reclamation, and Fraudulent Conveyances.

upadl01

PREFERENTIAL TRANSFERS

A preferential transfer is a transfer of assets of the debtor made to another during a specified period prior to the filing of a petition in bankruptcy by the debtor, when that transfer was made on an overdue obligation, and which enabled the recipient of the preferential transfer to receive more as a result of that transfer than the recipient would have received in a liquidation and distribution of the assets of the debtor. The elements are as follows:

1. A transfer by the debtor. (This transfer must be of property of the debtor and can be a transfer by payment of money, giving of property, or granting of security interests or liens. Any transfer of any value which belonged to the debtor qualifies under this first element.)

2. This transfer must have been made on account of an antecedent indebtedness, which is overdue, while the debtor was insolvent (Simply stated, the transfer must have been as payment for an obligation which should have already been paid and the payment is now late under the terms of the contract between the debtor and the recipient. The establishment of what „lateness” is can be determined by looking at the terms and conditions of the contract between the parties, as well as the course of dealing between the parties, insofar as their course of dealing may have modified their printed terms. Courts will also look at the ordinary terms and practices in the particular industry of the recipient to determine whether a payment is late.)

3. This enabled the recipient to receive more than it would have in a liquidation. (This means that the preferential transfer exists only if the recipient actually ended up receiving more as a result of being ”preferred” [favored] by the debtor. In cases where there are sufficient assets to pay all creditors in full, there would be no reason to recover the preferential transfer made to the recipient.

4. There are exceptions and defenses to establish that a transfer, while otherwise preferential, is not recoverable as a preferential transfer. One of these exceptions is already noted: If the payment was made in a timely manner and within the terms of the contract between the parties, their ordinary course of dealing and the normal terms in the industry, and was also in the ordinary course of business of the debtor and was not some unusual transaction. (This means that where transfers are normally made by check and one is made by wire transfer or bank check or cash or is in some other way unusual and does not fit into the ordinary course of dealing, it will qualify as preferential as long as it meets the other elements.)

5. In addition to the exceptions, a defense is available where the recipient may assert as a set – off to any liability the amount of credit it gave to the debtor after the time of the receipt of the preferential transfer for which the recipient never was paid. (Thus, if a creditor receives payment from the debtor which is otherwise preferential, but relying upon having received that payment, the creditor proceeds to give even more credit to the debtor before the filing of the bankruptcy petition and the creditor does not get paid for that credit, the creditor may assert that amount as a defense.)

Actions to recover a preferential transfer may be brought by either the debtor (in a case where it is a reorganization and the debtor remains in possession of its assets) or by a Trustee in bankruptcy (if the case is a liquidation under Chapter 7 of the Bankruptcy Code or if a Trustee has been appointed in a Chapter 11 reorganization to replace the debtor-in-possession.) On occasion, litigation to recover preferential transfers may also be brought by a Creditors Committee in a Chapter 11 case. Recovery is effectuated by the issuance of a demand letter, and failing recovery or compromise, is based upon that demand letter, or litigation is brought in the Bankruptcy Court. There is a period of two years from date of the filing of the bankruptcy petition for such actions to be brought.

Issues which may arise in litigation about whether the debtor was insolvent at the time of the transfer. (Insolvency can be defined as balance sheet insolvency, i.e., liabilities greater than assets, or equitable insolvency, i.e., debtor is generally unable to pay its obligations as they become due.)

The concept of preferential transfer recovery is based upon the general concept of equality of distribution and the supposition that the debtor knew it was having troubles and might end up impecunious in a liquidation or a reorganization, where it would be paying its creditors less than the full amount those creditors are due, and that the debtor, therefore, chose to favor or prefer certain of its creditors for various reasons. Some of those reasons include that the creditors are insiders or are family members, or are suppliers that will be needed in the future. The specified statutory time during which such transfers are examined are 90 days prior to the filing of the bankruptcy petition and, in the case of insider transfers, one year prior to the filing of the bankruptcy petition.

upadl02

RECLAMATION

Individual states’ statutes outside of bankruptcy, as well as the United States Bankruptcy Code, include a provision for reclaiming sellers to demand return of the goods they sold and shipped to the debtor during a specified statutory period, if the debtor was insolvent. This concept accords the seller/creditor special status as a creditor with a higher priority than the normal, unsecured creditor, if the creditor is able to show that the goods it sold are in the possession of the debtor and were shipped within 10 days of the date of a notice called „the reclamation demand”, which is issued by the seller/creditor upon the debtor.

The general policy of reclamation treats certain sellers specially because they were caught in a surprise in a very short period of time while the debtor was insolvent. If the debtor issued a written statement declaring its solvency, the ten day period is expanded to include all goods shipped within 30 days. These concepts are applicable both in and out of bankruptcy proceedings. If the goods are not in the debtor’s possession at the time of the reclamation demand, instead of return of the goods in a bankruptcy situation, the reclaiming creditor may be given a priority claim which is ahead of all other creditors ,except secured creditors. In a case where a petition for bankruptcy is filed during the 10 day period, an additional ten days is given to the reclaiming seller/creditor to issue its reclamation demand.

upadl03

FRAUDULENT CONVEYANCES

Finally, the general concept of fraudulent conveyance recovery is applicable both inside and outside of bankruptcy proceedings. This concept is based on the statute of Elizabeth, which was English law in the Middle Ages. It is simply based upon the concept that the debtor makes a transfer to another party, on account of which transfer the debtor does not receive equivalent value. Thus, simply stated, if a debtor pays the obligations of third-party and does not receive any consideration in return and the debtor is insolvent, the transfer is recoverable as a fraudulent conveyance. There are at least two general statutes dealing with fraudulent conveyances in the individual states in the United States. In addition, there are two places within the United States Bankruptcy Code where such provisions arc also incorporated. Fraudulent conveyances may also be found where a debtor pays more for a purchase than the value of what the debtor receives in return. Again, the concept is to recover assets of the debtor for a more fair distribution among all of its creditors.
___________________________
Michael H. Traison, Esquire
Miller, Canfield, Paddock & Stone

 

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii biznes, business, Chicago, polonia w usa, prawo, upadłość i oznaczony tagami , , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s