Historia górali nowojorskich

Grzegorz Guzinski Korespondencja z Nowego Yorku gorale

Motto:
„zyje jeszcze w Poroninie stary baca, co Heinekenem w Central Parku leczyl kaca…”

Podobno uczeni w pismie powiadaja, ze najwiecej górali jest najpierw w Zakopanem a potem w Szikago(czyt.: Chicago) na Millokach. Moze to i prawda, ale po Zakopcu powinien byc drugi Niu Jork. Po prostu mamy lepsze warunki; bo i bacówka sie znajdzie oraz kolejka linowa, w miejscowym narzeczu zwana tramwajem, co prawda nie na Kasprowy, ino na Wyspe Roosevelta (ze startem kolo mostu Queensboro, przy 60 Ulicy i 2 Alei ),ale tez pod góre i w dól. Na Greenpoincie tez kierpce mozna kupic za jakiejsik chyba pietnascie dularów w slawnym magazynie „Zakopane”. Widac jasno panocku, ze Niu Jork bije Szikago na glowe!!

Ale do zeczy, cyli do nasych starych ba-ranów, gdziez tu w Nowym Jorku jest nasza Gubalówka z bacówka!? Ano w Central Parku przy ulicy Central Park West, kolo wyjazdu od 66 Zachodniej Ulicy.

W dzien nie prezentuje sie tak pieknie, ale po zapadnieciu zmroku cudownie oswietlone drzewa i krzewy „wyrzezbione” w ksztaltach zwierzat, stwarzaja niezapomniany urok.

Co roku na poczatku listopada w tym miejscu znajduje sie meta Maratonu nowojorskiego i pod namiotem „jadlodajnia” dla prawie 35 000 zawodników, trenerów, dzialaczy i gosci.

„Tawerna na Zielonej lace” (ang. Tavern on the Green) zostala zbudowana w roku 1870 w stylu wiejskiego, wiktorianskiego gotyku, zaprojektowana jako bacówka. Miescila ona 200 owiec gatunku dolno-poludniowego (czyt.: South Down) oraz baców i juhasów. Owce pasly sie na ulicach (dzisiaj wewnetrzny trakt w Central Parku dla spacerów i joggingu) na tzw. Owczej Lace (czyt.: Sheep Meadow). Owieczki, przez nikogo nie napastowane, pasly sie tutaj prawie przez 65 lat, az do czasu legendarnego Roberta Mojzesza (czyt.: R. Moses), szefa parków i zielenców, który jak Panstwo wiecie, przewrócil caly Nowy Jork do góry nogami, budujac plaze (dzis jego imienia), parki i wiele obiektów znakomicie do dzis funkcjonujacych w miescie.

W tych czasach po przeciwnej stronie Central Parku bylo kasyno zwane „Wersalem Jimmy Walkera”, w którym udzielne rzady sprawowal ówczesny burmistrz miasta Jimmy Walker, spedzajac tam wiecej czasu niz w Urzedzie Miasta (City Hall).

O tempora, o mores! Brr…Takie to byly czasy, ze Mayor miasta rzadzil z Central Park Casino popijajac „Jimmy Walkera”, wiec nic dziwnego, ze wkurzyl poboznego i koszer-nego Mojzesza do zywego. Komisarz Mojzesz tak bardzo kochal przyrode i swoje parki, ze w koncu dopial swego, wyganiajac i kasyno i owce z Parku Centralnego.

Owce pogonil do Prospect Park na Brooklynie a Kasyno zburzono. Baców i juhasów przeniesiono do domu lwów (chyba w tym czasie lwy byly tam nieobecne – chociaz niejeden baca i lwu potrafi poradzic!) w obecnym Central Park Zoo.

Oj, gdyby dzisiaj tak burmistrz Rudy, ze swoja swita wybral sie w czasie godzin urzedowych pograc do Atlantic City!? Jaka bylaby reakcja pani senator Hillary? Dzisiaj nasz ukochany Mayor zamyka raczej przybytki rozpusty (patrz: Ulica 42) i chce je przetransportowac do strefy przemyslowej np. na nasz polski Greenpoint (wzrosna wtedy ceny parceli w strefie przemyslowej?)

W ciagu paru miesiecy w roku 1934 zbudowano pierwsze wcielenie dzisiejszej restauracji „Tavern on the Green”, która uroczyscie otworzyl kluczem z brazu w obecnosci dumnego naszego komisarza Mosesa juz nastepny mayor miasta, slawny Fiorello LaGuardia (dzisiaj jego imie nosi krajowe lotnisko nowojorskie). Restauracja pod róznymi szefami (nie tylko kuchni), przetrwala do lat 70-tych. Czasy sie zmienily i potrzebna byla wieksza kubatura i rozmach nalezny stolicy swiata.

W 1974 roku Walter Leroy przeprowadzil w ciagu 2 lat spektakularna, warta 10 mln $ renowacje, która do dzisiaj cieszy oko. W stylu rokoko z uzyciem tysiecy luster, szkiel i kandelabrów zostaly stworzone sale – Krysztalowa i Tarasowa. Drzewa sa udekorowane tysiacami swiatelek zielonych, niebieskich i zóltych, stwarzajac niepowtarzalna atmosfere Gwiazdki przez caly rok. Mimo latwopalnego drewniano-rustykalnego wystroju na pierwszym pietrze mozna sobie „popalic” w mysliwskim pokoju. Korytarze z tysiacami luster daja bajkowe zludzenia. Jest tez sliczny sklepik rodzajowy z pamiatkami.

Uroczyste otwarcie obecnej restauracji nastapilo 31 sierpnia 1976 roku. Dzisiaj jest to jedno z najefektowniejszych miejsc na przyjecia biznesowe i polityczne, bale charytatywne, miedzynarodowe premiery filmowe czy teatralne na Brodway’u.

Ostatnio z okazji wiosennego, austriackiego balu znowu do Tawerny zawitali górale z Tyrolu w krótkich spodenkach i w kapelusikach z piórkiem. Reszta byla albo biznesowo pod krawatem lub „pod mucha”. I znowu po paru glebszych, oprócz zwyczajnego austriackiego gadania, bylo góralskie jodlowanie przy akordeonie i smaczna „leberwurst” rodem ze Starego Kontynentu.

Dobrze, ze nie przyjechal na bal z wizyta byly szef partii Wolnosci z Austrii – Joerg Haider. Nasi Starsi Bracia w Biblii prawdopodobnie by go nie wpuscili do naszej Bacówki. A naprawde trudno dobrze sie bawic przy eskorcie policyjnej, a i nasza Zielona Tawerna moglaby na tym ucierpiec w czasie wymiany argumentów, jak to w czasie góralskich zabaw nie tylko na Podhalu, ale i w innych górskich krainach dawniej juz bywalo.

Ten lokal ma naprawde swoja dusze! Mozna w nim siasc i zadumac sie nad uplywem czasu. Szczególnie warto to zobaczyc przy swiatlach z drzew w cieply wieczór!

Jak mówi ludowe porzekadlo: „Jak to dobrze w letniej porze posiedziec na dworze. Letni wietrzyk gdzies tam dmucha, a nad uchem brzeczy mucha”

Zaprosomy i witomy syckich góroli szikagowskich i nie tylko. Przyjedzta, a zobocyta, jak se zyli górole w Starym Jorku!!

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii górale, historia, Nowy Jork, polonia, polonia w usa, społeczność, usa i oznaczony tagami , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s